Maaliyet Hesaplama Programı, Maliyet Analizi, Üretim Maliyeti

Maiyet analizi nedir ?

İşletmelerde üretilen mal ve hizmetlerin maliyetlerinin kontrol edilmesidir.
Bir çok işletme maliyetlerini kontrol etmede başarısız olduğu için ticari hayatta ya beklediği karlılığı elde edememekte yada istedikleri düzeyde geleceklerini oluşturacak yatırımları yapmaktan mahrum kalmaktadır. Hatta kriz dönemlerinde gördüğümüz gibi başarısız olmakta ve iflaslarla karşılaşmaktadır.

Maliyet Analizi Sonuçlarının İşletmeler İçin Önemi;
1.Plan ve projelerin hazırlanmasında, bütçelerin hazırlanması için önemlidir.
2.Stokların ve satışların maliyetinin tespitinde ve takibinde büyük önem taşır. Maliyetler bilinmelidir ki satılan malların fiyatları doğru tespit edilebilsin ve kar elde edilebilsin.
3.Çalışanların performansının ve üretim sürecinin değerlendirilmesi hususunda büyük önem taşır.
4.Üretim faaliyetlerinin kontrol edilebilmesi açısından önemlidir.
5.Yöneticilerin başarısının değerlendirilmesinde büyük önem taşımaktadır.

Hangi işletmelerde maliyet analizi mutlaka yapılmalı ?

İşletmeler kendi içlerinde üç temel gruba ayrılabilir. Bunlar,
1. Ticaret İşletmeleri
2. Üretim İşletmeleri
3. Hizmet işletmeleri

Başka türlü gruplamalar da yapılabilir. Örneğin büyük işletmeler küçük işletmeler vb. Yukarda belirtilen üçlü gruplamada;
Ticaret İşletmeleri malın alınıp satıldığı işletmelerdir. Bu işletmelerde üretim yapılmaz. Ürünler hazır alınır bazen ufak tefek (paketleme vb.) işlemler yapılarak satılır.
Üretim işletmelerinde ise ürün ham madde olarak alınır. Belli bir üretim sürecine tabi tutularak yarı mamul ve ürün haline getirildikten sonra satılır. Ürünlerin üretim süreçlerine tabi tutulması sırasında ham madde giderlerinin yanı sıra işçilik, elektrik vb. maliyetler ortaya çıkar.
Hizmet İşletmelerinde ise danışmanlık, eğitim vb. hizmetler üretilir. Bu işletmelerde genellikle kullanılan malzeme az olmakla beraber işçilik maliyetleri yüksektir.

Şirketler, ürettikleri ürünler ile ilgili maliyet analizi yapamadıkları takdirde doğru bir satış fiyatı belirleyemez. Geçici dönemlerde zararına (maliyetin altına) satışlar olabilir fakat bu durum süreklilik arz ederse şirketler için büyük tehlikeler ortaya çıkar. Bu sebeple MALİYET ANALİZİ her işletme, her sektör, her ölçek için ÖNEMLİDİR.

Neden maliyet analizi yapmak zorundayız ?

İşletmeler için çok önemli bir soru vardır "Üretim mi önemlidir, pazarlama mı önemlidir?". Bu sorunun cevabı "Kaça maal ettim?. sorusunun cevabı ile aynıdır.

Neden maliyetimizi bilmek zorundayız?
1.Satış fiyatını doğru belirleyebilmek.
2.Ürettiğimiz mallardan hangilerini üretmeye devam edeceğimize karar vermek. Karlılığı yüksek olan malları üretmek daha avantajımıza olacaktır.
3.Ürettiğimiz ürünlerin tüm parçalarını (bileşenlerini) biz mi üretmeliyiz? Yoksa bir kısmını bizden daha ucuza üreten birinden mi almalıyız?
4.Üretim hattımız verimli çalışıyor mu?
5.Çalışanlarımız üretim süreçlerini doğru ve yeterli şekilde yönetebiliyorlar mı?
6.Üretim kapasitesi kullanımımız yeterli mi yoksa düşük kapasitede üretim yaptığımız için maliyetlerimiz yükseliyor mu?

İşletmelerin, alım-satım ve üretim gibi faaliyetlerinde başarılı sonuçlar alabilmeleri için maliyet analizi yapmaları gerekir..

Maiyet analizi sonuçları nasıl incelenmelidir ?

Maliyet analizi sonuçları işletmelerin geleceği açısından çok büyük önem taşımaktadır. Ülkemizdeki bir çok işletme kullandıkları sistem gereği geçmişe dönük maliyetlerini hesaplamaktadır. Bu nedenle gelecek ile ilgili karların alınmasında sıkıntılar yaşamaktadır. İKİE ABACUSS'ü rakiplerinden bir adım öne çıkaran anlık maliyet hesaplama özelliğini kullanarak siz de ürettiğiniz ürünlerin detaylı maliyet analizlerini üretim süreci devam ederken inceleyebilir ve tespit edilen olumsuzluklara iş işten geçmeden müdahale edebilirsiniz.

Maliyet analizi sonuçları incelenirken;
Sabit maliyet ve değişken maliyet ayrımları çok dikkatlice yapılmalıdır. Sabit maliyetler üretsek de üretmesek de katlandığımız (kira, personel maaşları vb.) maliyetlerdir. Değişken maliyetler ise ürettiğimiz zaman katlandığımız (ham madde, elektrik vb.) maliyetlerdir. Bu ayrım çok önemlidir çünkü sabit maliyeti yüksek olan firmalar kriz dönemlerinde çok ciddi sıkıntıya düşebilmekte.

Kar marjı da firmalar için çok büyük önem taşımaktadır. Maliyet analizi yaparken karlılık analizi de yapmalıdır. Üretim maliyetlerinin üzerine makul bir kar ekleyerek belirledikleri fiyattan ürünlerini satabildikleri taktirde üretime devam etmelidirler. Firmaların kalıcı olabilmeleri ve büyümeleri açısından çok önemlidir. Piyasada başa baş yani ne kar ne zarar hatta zararına yani maliyetlerinin altında ürün satarak üretim yapan bir çok örnek firma mevcuttur. Bu durum sürdürülebilir bir durum değildir. Belli bir süre sonra bu firmalar iflas ile karşı karşıya kalacaklardır.

Piyasaların durgun olduğu dönemlerde ayakta kalabilmek için sabit maliyetlerin düşürülmesi için gerekli önlemlerin alınması ve üretilecek ürün tercihlerinin karlılığı yüksek olan ürünlerden yana kullanılması doğru olacaktır.

Üretim Maliyeti veya Ürün Maliyeti Farklı Üretim Süreçleri İçin Nasıl Hesaplanır ?

Üretim veya Ürün Maliyetlerini hesaplanması ile üretim süreçleri birbirleri ile ilişkilidir. Yaygın olarak kullanılan 4 ana Üretim tarzı için nasıl maliyet hesaplanır kısaca inceleyelim.

1. Bir veya birden fazla hammadde kullanarak “Tek Ürün” üretilmesi.
En sık kullanılan üretim yöntemidir. Plastik kap üretmek, egzos üretmek, kilit üretmek, kumaş üretmek, giyisi üretmek, peynir üretmek, masa üretmek vb. günlük hayatımızda kullandığımız nesne ve tükettiğimiz gıda maddelerinin üretimi bu yöntemle yapılır. Üretimde çok sayıda hammadde, yarımamul kullanıyoruz ortaya tek bir ürün çıkıyor.

Mesela “Makine” yapabilmek için çok sayıda elektronik, mekanik, işlenmiş metal parçalar, boya, civata, motor, kablo gibi onlarca çeşit malzemeyi bir araya getiriyorsunuz ve ortaya “Makine” çıkıyor.

Bu sürecin maliyetlendirilmesi ise kullanılan bütün malzemelerin, yarı mamullerin oluşmuş maliyetlerinin toplanması, harcanan saatlere ait masrafların üretilen ürünün üzerine yüklenmesi ile tamamlanıyor.


2. Yan Ürünün oluştuğu durumda ürün maliyeti nasıl hesaplanmalı ?
“Yan Ürün”, bir üretim süreci içinde ortaya çıkmak zorunda olan ve bariz bir ekonomik değeri olan nesnelere verilen addır.

Örneğin “ayçiçek yağı” elde etmek istediğinizde ayçiçek çekirdeklerini ezer ve “ham yağ” denilen bir sıvı elde edersiniz. Ancak bu süreç içinde bir başka şey daha “Küspe” ortaya çıkar. Küspe satılabilen bir nesnedir.

Ham yağ elde etmek için yaptığımız işlemler sonrasında Küspenin ortaya çıkması Ham yağ maddesinin maliyeti hesaplanırken ayçiçeklerini satın aldığımız bedelden küspe satışından elde ettiğimiz miktarı düşerek hesaplanmalıdır.

Elde ettiğiniz yan ürünün geliri kadar son ürünün maliyeti azalmış oluyor.

3. Tek malzeme veya hammadden çok sayıda ürün üretildiğinde ortaya çıkanların maliyeti nasıl hesaplanır ?
Cümle yukarıda okuduğunuz gibi kurulduğunda oldukça karışık bir şey gibi görünüyor ama değil, kısaca bu üretim sürecine “demontaj” diyebilirsiniz.

Örneğin bir cihazı parçalarına ayırsanız ortaya çıkan parçaların maliyeti nasıl hesaplanacak, hangi değer ile stoklarınıza girecek ? Şimdi bir bilgisayarı dağıtarak – demonte ederek ilerleyelim …

Bilgisayarımızı 500 TL’ye aldık ve parçalarına ayırdık, ortaya 1 Ana Kart, 1 Disk, 1 Metal Kasa, 1 Klavye çıktı. Şimdi bunları stoklarımıza kaydederken yanlarına “kaç TL” yazacağız. ?

Diyelim ki parçaların piyasa fiyatları şöyle olsun : Ana Kart 250 TL, Disk 200 TL, Metal Kasa 150 TL , Klavye 50 TL … topladığınızda 650 TL oluyor.Bu fiyatları stok değeri olarak kullanamayacağınız ortada çünkü muhasebe kuralları içinde 500 TL verdiğiniz bir şeyi 650 TL olarak stoklarınıza yazamazsınız, biliyorsunuz yoktan var etmek bize mahsus bir şey değil.

Ama 500 TL’yi piayasa fiyatlarını bir dağıtım anahtarı gibi kullanarak dağıtabiliriz, bilgisayarı nasıl demonte etti isek şimdi de maliyetini demonte edeceğiz. Bu durumda >>> Ana Kart = (500) * (250/650) ilişkisini kurmak hatalı olmayacaktır, ayrıca harcanan 500 TL yine 500 TL olarak stoklarımıza girmiş olacaktır.

Hakkımızda

İKİE Yazılım ve Bilişim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi; 2012 Yılında bilgisayar yazılımları geliştirmek, geliştirilen yazılımları kullanıcılarına ulaştırılmak ve satış sonrası kaliteli hizmet sunarak işletmelerin faaliyetlerine katkıda bulunmak maksadıyla kuruldu. Üretim Takip ve Maliyet Hesaplama Otomasyonu olan İKİE ABACUSS başta olmak üzere... Devamını okumak için tıklayınız.

İletişim

  • İkie Yazılım ve Bilişim Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti.


    Halil Rıfat Paşa Mah. PERPA Tic. Merkezi.
    B Blok 13. Kat No: 2455
    Okmeydanı / ŞİŞLİ / İSTANBUL

    Tel: +90 212 438 59 19 PBX
    Fax: +90 212 438 59 19
    Email: info@maliyethesaplama.com
    Website: www.maliyethesaplama.com